“Home” η ταινία που “πουλήθηκε” με άδεια CC

Το καλοκαίρι του 2009 κυκλοφόρησε δωρεάν στο διαδίκτυο και προβλήθηκε στο τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ η εκπληκτικής φωτογραφίας ταινία “HOME”.

Η ταινία βρίσκεται κάτω από την άδεια των Creative Commons.

Δηλαδή οι χρήστες του διαδικτύου, μπορούν να την κατεβάσουν στον σκληρό τους δίσκο, να την εγγράψουν σε DVD, να την προβάλουν σε τηλεοπτικούς σταθμούς, να την προβάλλουν σε σχολεία και άλλα.

Δηλαδή η ταινία κυκλοφορεί ελεύθερα στο κοινό.

Όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να πωληθεί ή να βγάλει αυτός που την προβάλει κέρδος.

Την περασμένη Κυριακή η εφημερίδα Καθημερινή προσέφερε με την αγορά της εφημερίδας και την ταινία σε DVD.

Επαναλαμβάνω, η ταινία ΔΕΝ πωλείται.

Όμως, η τιμή της εφημερίδας εκείνη την ημέρα δεν ήταν η ίδια με εκείνη που έχει σε καθημερινή βάση.

Είχε την ίδια τιμή που έχει όταν παρέχει μαζί με το φύλο της και μία ταινία με συγκεκριμένα δικαιώματα διανομής (Copyright) δηλαδή κοντά στα 4 ευρώ.

Με άλλα λόγια, η εφημερίδα έβγαλε κέρδος από την ελεύθερης διανομής ταινία κανονικότατα.

Αν επιβαρυνόταν εκείνη την ημέρα το φύλλο της εφημερίδας με 0.30 ή έστω με 0.50 ευρώ θα το καταλάβαινα διότι προστίθεται η επιβάρυνση της εγγραφής και αγοράς του καθεαυτού ψηφιακού δίσκου από την εταιρία εγγραφής DVD που συνεργάζεται η εφημερίδα.

Όμως εδώ τα πράγματα σε καμία περίπτωση δεν είναι έτσι.
Όπως το βλέπω, η εφημερίδα παρέκαμψε τους όρους χρήσης και έβγαλε κανονικότατα κέρδος χωρίς να το πάρει κανείς χαμπάρι (ούτε οι συντελεστές του Home).

Η κατάχρηση της ταινίας από την εφημερίδα με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο βαθμό, είναι ακόμα χειρότερη από αν είχε η ταινία Copyright καθώς η εφημερίδα την χρησιμοποιούσε αυθαίρετα για να βγάλει κέρδος.

Στην ουσία, προσβάλλεται η δική μας – των χρηστών, καταναλωτών – νοημοσύνη ως προς τη χρήση άδειας CC.

Μπορώ να καταλάβω από κάποιον ένα και μόνο άνθρωπο που δεν έχει ιδέα από terms of use να κάνει μία τέτοια κατάχρηση, αλλά από μία εφημερίδα τέτοιου κύρους που υποτίθεται έχει στο επιτελείο της δικηγόρους για τέτοιες εργασίες όχι μόνο το θεωρώ κατάχρηση αλλά και παρανομία.

Παρανομία πάνω από όλα των δικαιωμάτων αλλά και της δεοντολογίας που φέρουν αυτά τα δικαιώματα.

Προσθήκη:
Σύμφωνα με το άρθρο της Wikipedia είναι αμφίβολο αν η ταινία χρησιμοποιεί τις άδειες χρήσης Creative Commons.

Παρόλα αυτά τα δικαιώματα χρήσης της ταινίας περιλαμβάνουν την αντιγραφή, καταφόρτωση, εγγραφή σε DVD και ελεύθερη διανομή, δομές που παρέχει η άδεια CC.

Όμως δεν υπάρχει πουθενά αναφορά χρήσης της ταινίας για εμπορικούς σκοπούς, πράγμα που εφόσον δεν αναφέρεται δεν σημαίνει πως επιτρέπεται.

  21 comments for ““Home” η ταινία που “πουλήθηκε” με άδεια CC

  1. El Panos
    January 17, 2010 at 1:19 pm

    Καλά όλα αυτά… Το πρόβλημα είναι ότι ξεκινάνε από την επιπόλαιη, αλλά και λανθασμένη παραδοχή, ότι η ταινία είναι κάτω από άδεια Creative Commons. Το γεγονός ότι ανέβηκε και στο You Tube από τους δημιουργούς της, δε σημαίνει καθόλου ότι οι δημιουργοί παραιτήθηκαν από οποιοδήποτε δικαίωμά τους, όπως φυσικά, δεν ισχύει και το ότι ο οποιοσδήοτε χρήστης του διαδικτύου, μπορούσε να μεταφορτώσει το αρχείο της ταινίας με τρόπο ώστε να είναι δυνατή η στη συνέχεια εγγραφή του σε DVD. Η ταινία ήταν βεβαίως διαθέσιμη δωρεάν, αλλά μόνο για να τη δει κανένας online (και μάλιστα μόνο στο YouTube) και για τίποτε περισσότερο.

    Και για όσους άπιστους Θωμάδες, στους τίτλους τέλους της ταινίας, μπορεί κανένας να διαβάσει ξεκάθαρα: Copyright 2009, Elzevir Films – Europa Corp.

    • cyberella4good
      January 17, 2010 at 1:42 pm

      Δεν βρίσκω πως είναι και τόσο “επιπόλαια” η “λαναθασμένη” παραδοχή των CC terms of use.
      Βρίσκω πως είναι κανονικότατη κλοπή εφόσον έγινε διανομή της για λόγους κέρδους από μέρους της εφημερίδας.
      Και δεν το βρίσκω “λανθασμένο” διότι μιλάμε για μία εφημερίδα με δημοσιογράφους στην ΕΣΗΕΑ, με δικηγόρους που γνωρίζουν πολύ καλά από Copyright με χρόνια, χρόνων εκδόσεις του φύλου της.

      • El Panos
        January 17, 2010 at 8:17 pm

        Η ταινεία δεν είναι κάτω από creative Commons license. Άρα, εφ όσον έκανε αναπαραγωγή της ταινίας, σημαίνει ότι κατέβαλε δικαιώματα στους δημιουργούς της ταινίας για την εμπορική εκμετάλλευση. Πού είναι τώρα η κλοπή κατά την άποψή σου, δεν μπορώ να το κατανοήσω. Και σημειωτέον, ότι μιλάμε για μια μεγάλη εφημερίδα που έχει συνεργαστεί στο promotion της εν λόγω ταινίας. Δεν το βρίσκεις τραβηγμένο από τα μαλλιά, να έκανε αναπαραγωγή και μάλιστα για εμπορική εκμετάλευση χωρίς άδεια;

  2. January 17, 2010 at 1:56 pm

    Αλήθεια, ο ΣΚΑΙ έβαλε διαφημίσεις πριν, μετά και κατά τη διάρκεια της ταινίας;

    • cyberella4good
      January 17, 2010 at 1:58 pm

      Απ’ότι θυμάμαι όχι. Αλλά μπορώ να το επιβεβαιώσω. :)
      Παρόλα αυτά, η προβολή της ταινίας εκείνη την ημέρα στον ΣΚΑΙ έγινε λόγο της Παγκόσμιας Μέρας Περιβάλλοντος.
      Αντιγράφω από το IMDB: […]Released worldwide on June 5th, 2009 – World Environment Day – simultaneously in cinemas, on television, on DVD and on the Internet[…]
      http://www.imdb.com/title/tt1014762/

  3. January 18, 2010 at 12:21 am

    Το επιχειρημα σου στεκει μονο αν οι παραγωγοι εχουν χρησιμοποιησει καποια απο τις non-commercial CC αδειες. Δεν μπορεσα (ουτε στη σελιδα τους, ουτε αλλου) να βρω ποια απολες τις CC χρησιμοποιησαν, αλλα εκτος και εχουν καποια απο τις nc, ειναι εντελως νομιμος ο οποιοσδηποτε να την πουλησει οπως θελει.

    Μαλιστα, στη wikipedia ο δημιουργος λεει οτι “η ταινια δεν εχει κοπιραιτ” που σημαινει οτι πραγματικα ο καθενας μπορει να κανει ο,τι θελει.

    • cyberella4good
      January 18, 2010 at 6:36 am

      Αντιθέτως, στη Wikipedia αναφέρει στην πρώτη πρόταση το: […]Although the movie is formally under a Creative Commons license[…]
      και συνεχίζω με την άλλη αναφορά στη συνέχεια του άρθρου της Wikipedia:
      […]There is no business on this movie. It is available for schools, cities, NGOs and you.” This means the film can be distributed, copied, uploaded, burned to DVD, etc., without restrictions if not altered or edited[…] που στην ουσία αναφέρει τις δυνατότητες που προσφέρει η άδεια Creative Commons 3.0
      Αυτό είναι αρκετό.
      :)

  4. cyberella4good
    January 18, 2010 at 6:35 am

    @El Panos: Αντιγράφω από το link της Wikipedia που δίνω στο άρθρο αυτό πατώντας το “Creative Commons”:
    […]Although the movie is formally under a Creative Commons license[…]
    “Δυστυχώς” είναι.

  5. El Panos
    January 18, 2010 at 9:28 am

    Κατ’ αρχήν, στο λήμμα της Wikipedia που αναφέρεις, σχετικά με το CC τςη ταινίας υπάρχει σημείωση, ότι δεν έχει τεκμηρίωση για το ότι η ταινία είναι σε CC licence.

    Επίσης, μπορείς να δεις στο 1:32′:37” της ταινίας (τίτλοι τέλους) πεντακάθαρα (είναι το τελευταίο πράγμα πριν το link για το goodplanet.org) την ένδειξη “(C) 2009, EUROPACORP – ELZEVIR FILMS”. Άρα οποιαδήποτε φιλολογία περί Copyleft ή Creative Commons licence αναιρείται από την αναφορά περί copyright στην ίδια την ταινία. Επιπλέον, επειδή στην ταινία περιλαμβάνεται υλικό από τρίτους που υπόκειται σε copyright (και αυτό το υλικό αναφέρεται εκτενέστατα στους τίτλους τέλους), δε θα μπορούσε σε καμία περίπτωση η ταινία να έχει λιγότερα δικαιώματα από ότι το επιμέρους υλικό της. Όλα τα υπόλοιπα, είναι απλά οδοντόκρεμες!

    Εκείνο που ουσιαστικά επιτρέπεται – κι αυτό επειδή δεν αναφέρεται στη σημαίωση copyright της ταινίας – είναι η δημόσια εκτέλεση (μετάδοση) της ταινίας.

    • cyberella4good
      January 18, 2010 at 10:39 am

      Either way οφείλω από τη μία να κάνω μία προσθήκη στο άρθρο περί αμφιβολίας των CC terms of use της ταινίας.
      Όμως ακόμα και αν οι άδειες χρήσεις βρίσκονται κάπου στο μεταξύ πουθενά δεν αναφέρεται η άδεια χρήσης προς πώληση a.k.a. κέρδος τρίτων.
      That’s the whole point!

      • El Panos
        January 18, 2010 at 2:34 pm

        Νομίζω ότι μπερδεύεις την CC non-commercial με το copyleft. Το copyleft δε σημαίνει την απαγόρευση της εμπορικής χρήσης του έργου από τρίτους σε αντίθεση με την CC non-commercial. Ακόμα και η CC non-commercial όμως, δεν απαγορεύει την εμπορική εκμετάλλευση του έργου από τρίτους. Απλά, ενημερώνει οποιονδήποτε θέλει να κάνει εμπορική εκμετάλλευση ότι για αυτήν, οφείλεται στο δημιουργό εύλογη αμοιβή.

  6. January 18, 2010 at 12:14 pm

    Στα παραπάνω εντοπίζω 2 βασικές παρανοήσεις:

    1. Το ότι ένα έργο διατίθεται κάτω από μια ελεύθερη (copyleft) άδεια δεν σημαίνει ότι δεν έχει copyright. Συνεχίζει o δημιουργός να έχει το copyright και να αξιώνει μνεία για το δημιούργημά του. Χρησιμοποιεί όμως το δικαίωμα copyright που του δίνει ο νόμος για να παρέχει το έργο όχι κάτω από αποκλειστικούς, περιοριστικούς και δεσμευτικούς όρους, αλλά από τους ανοικτούς όρους της copyleft άδειας που έχει επιλέξει. Από το http://creativecommons.org/choose/ :
    ” With a Creative Commons license, **you keep your copyright** but allow people to copy and distribute your work provided they give you credit — and only on the conditions you specify here.”. Έτσι σε όλα τα έργα που διατίθενται κάτω από copyleft άδειες θα δείτε τη σημείωση Copyright: creator-name, distributed under X-copyleft-license, you can read the terms at XXX. Και τα terms σου λένε, εφόσον πρόκειται για copyleft άδεια, ότι μπορείς να κάνεις ότι θες με το έργο αρκεί να μνημονεύεις το δημιουργό σε κάθε αναδιανομή του έργου, και κάποιες άλλους όρους που τυχών έχει βάλει ο δημιουργός.

    2. Εφόσον μια copyleft άδεια ξεκινά με μια φράση σαν “μπορείς να κάνεις ότι θες με το έργο, να το αντιγράψεις, να το διανείμεις να το αναπαραγάγεις”, τότε πρέπει να αναφέρει πιο κάτω ρητά πιθανούς περιορισμούς που θέλει να θέσει ο δημιουργός (π.χ. αρκεί να μνημονεύεις το δημιουργό ή/και αρκεί η χρήση να είναι μη εμπορική ή/και ό,τι άλλο). Αν δεν αναφέρεται ρητά κάποιος περιορισμός, τότε η αρχική φραση της άδειας “κάνε το ότι θες” δηλώνει ότι ο περιορισμός δεν ισχύει. Έτσι στη συγκεκριμένη ταινία, αν δεν αναφέρεται πουθενά στην άδεια ότι η διανομή επιτρέπεται ΜΟΝΟ για ΜΗ εμπορικούς σκοπούς, τότε είναι εντελώς σύννομο και συμβατό με την άδεια να πουλήσει οποιοσδήποτε αντίγραφα της ταινίας χρεώνοντας όποιο ποσό θέλει.

    • cyberella4good
      January 18, 2010 at 1:12 pm

      Έστειλα mail στην εταιρία Elzevir Films ώστε να διευκρινιστεί η άδεια χρήσης.
      Όμως πουθενά δεν αναφέρεται τό Copyleft για την συγκεκριμένη ταινία.
      Θα μάθουμε σύντομα :)

    • El Panos
      January 18, 2010 at 2:44 pm

      Χμ, από νομική άποψη, το ηθικό δικαίωμα (μέρος του συνόλου των πνευματικών δικαιωμάτων) είναι αμεταβίβαστο. Άρα ακόμα και σε περιπτώσεις copyleft, ο δημιουργός δεν παραιτείται από το δικαίωμά του να λέει ότι εκείνος είναι ο δημιουργός του έργου και όχι κάποιος τρίτος, ούτε και ότι παραιτείται από το δικαίωμα να επιδιώκει την αποκατάστασή του όταν παραβιάζεται το ηθικό του δικαίωμα.

      Ουσιαστικά, στην περίπτωση του copyleft, ο δημιουργός παραιτείται από οποιοδήποτε δικαίωμα (εμπορικής) εκμετάλλευσης του έργου του, και κατά ορισμένες απόψεις ακόμα και από το δικαίωμα μνείας του ονόματός του ως δημιουργού (που είναι μέρος του ηθικού δικαιώματος), με την προϋπόθεση ότι κανένας άλλος δεν επιχειρεί να αλλοιώσει το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού πάνω στο έργο του.

  7. January 18, 2010 at 3:02 pm

    @El Panos: Γράφεις: “Ουσιαστικά, στην περίπτωση του copyleft, ο δημιουργός παραιτείται από οποιοδήποτε δικαίωμα (εμπορικής) εκμετάλλευσης του έργου του,…”. Αυτό δεν είναι σωστό. Η διάθεση του έργου με άδεια copyleft δεν συνεπάγεται παραίτηση του δημιουργού από το δικαίωμα εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης του έργου. Η άδεια copyleft δεν αφορά τα δικαιώματα του δημιουργού που παραμένουν στο ακέραιο όπως και πριν την διάθεση του έργου, αλλά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις όσων λαμβάνουν το έργο. Δηλαδή, ο δημιουργός εξακολουθεί να έχει πλήρη πνευματική ιδιοκτησία πάνω στο έργο τού όπως και αν δεν το είχε δώσει με copyleft. Μπορεί να το εκμεταλλευτεί όπως θέλει, αφού είναι δικό του. Μπορεί ακόμα να το δίνει στον κόσμο με copyleft και σε εμένα ειδικά και με άλλη αποκλειστική άδεια αξιώνοντας αμοιβή (αυτό λέγεται dual licensing).
    Με το copyleft ο δημιουργός παραιτείται μόνο από το δικαίωμα της ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ εκμετάλλευσης και διανομής της έκδοσης ή των τμημάτων του έργου που έχει αδειοδοτήσει με copyleft. Δηλ. δεν χάνει το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται ΚΑΙ αυτός το έργο, χάνει οικειοθελώς και συνειδητά το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται ΜΟΝΟ αυτός το έργο (ή κάποια τμήματά του).

    • El Panos
      January 18, 2010 at 5:00 pm

      Νομίζω ότι στην πράξη πολύ σπάνια (ποτέ δεν έχω αντιληφθεί εγώ τουλάχιστον) ορισμένα αντίτυπα του έργου να είναι κάτω από μία άδεια (CC ή copyleft) και άλλα κάτω από άλλη (copyright). Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε σύγχιση σχετικά με το κάτω από ποια από τις δύο άδειες παράγεται ένα νέο αντίτυπο. Έτσι ο οποιοσδήποτε μπορεί να επικαλεστεί ότι παρήγαγε ένα αντίγραφο με βάση αντίγραφο που βρισκόταν κάτω από copyleft (χωρίς να ισχύει στ’ αλήθεια κάτι τέτοιο), απλά και μόνο, επειδή ξέρει ότι το έργο βρίσκεται τόσο κάτω από καθεστώς copyleft όσο και κάτω από καθεστώς copyright ή CC

  8. January 18, 2010 at 6:29 pm

    Πράγματι είναι λίγες οι περιπτώσεις διπλής αδειοδότησης, εξυπηρετούν ειδικές συνθήκες και ανάγκες και συναντώνται κυρίως στην περίπτωση του λογισμικού, όπου κάποιες copyleft άδειες απαγορεύουν την ανάμειξη πηγαίου κώδικα που δίνεται με copyleft με κώδικα που δεν είναι copyleft για την παραγωγή μη-copyleft παραγώγου έργου. Σε τέτοιες περιπτώσεις έχει νόημα εγώ που θέλω π.χ. να ενσωματώσω κώδικα του X GPLed έργου σε μη GPLed δικό μου προϊόν να ζητήσω από τον δημιουργό να μου δώσει το έργο του ή τα τμήματά του που με ενδιαφέρουν κάτω από μια κλειστή αποκλειστική άδεια, και με το αζημίωτο, ωστε να είναι νόμιμη η ενσωμάτωση. Ο δημιουργός έχει το δικαίωμα να το κάνει εφόσον έχει τα πλήρη πνευματικά δικαιώματα πάνω σε όλη την έκταση του έργου (δηλ είναι αποκλειστικά δική του δουλειά ή έχει αγοράσει με κάποιο τρόπο τα πνευματικά δικαιώματα από όλους όσους συνεισφέρανε σε αυτό). Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το έργο λογισμικού MySQL που διατίθεται υπό διπλή άδεια. Σε άλλου είδους έργα λόγου όπως μουσική, εικόνα και βίντεο δεν ξερω αν μπορούν να υπάρξουν ανάλογες περιπτώσεις και αν υπάρχουν παραδείγματα, αλλά είναι κάτι που δυνητικά έστω μπορεί να συμβεί.

  9. January 18, 2010 at 8:42 pm

    Προφανώς το πρόβλημα είναι αυτό που έχω επισημάνει και σε άλλες περιπτώσεις. Υπάρχουν πολλές άδειες Creative Commons, και όχι μόνο μία. Κάποιες από αυτές έχουν πολύ διαφορετικούς όρους, τόσο που είναι φοβερό λάθος να λέμε απλά ότι κάτι “διανέμεται υπό άδεια Creative Commons”. Μια τέτοια άδεια μπορεί να είναι η σχεδόν απόλυτα ελεύθερη cc-by μέχρι την ακραία περιοριστική cc-by-nc-nd. Οπότε αν δεν μπορούμε να βρούμε με ποια *συγκεκριμένη* άδεια διανέμεται ένα έργο, δεν ξέρουμε τους όρους διανομής.

    Η σύγχυση μεγαλώνει στην ελληνική blogόσφερα όπου για οτιδήποτε ελεύθερο θεωρείται ότι πρέπει να απαγορεύεται το κέρδος, και η δημοφιλέστερες άδειες είναι non-commercial. Το ίδιο το ίδρυμα Creative Commons αναγνωρίζει και σημειώνει στις άδειες ότι πραγματικά ελεύθερες είναι οι άδειες που δεν έχουν όρους non-commercial και non-derivatives (συγκεκριμένα οι cc-by και cc-by-sa είναι ελεύθερες, οι cc-by-nc, cc-by-nc-sa και cc-by-nc-nd όχι).

    Στα παραπάνω, ο ktogias έχει δίκιο, ο δημιουργός διατηρεί το δικαίωμα να διανείμει το έργο με όσες διαφορετικές άδειες θέλει άσχετα με το αν έχει απαγορεύσει κάτι στους όρους μιας προηγούμενης άδειας.

  10. January 18, 2010 at 9:45 pm

    Την ταινία, πάντως, την είδα να πωλείται και στο public με τιμή 10 ευρώ.

    • cyberella4good
      January 18, 2010 at 10:10 pm

      Ακόμα περιμένω απάντηση στο mail περί διευκρίνησης των δικαιωμάτων της ταινίας.
      Όμως Παναγιώτη μου, δεν το πουλάει ο ΣΚΑΙ σε συνεργασία με την Καθημερινή;

  11. January 18, 2010 at 11:47 pm

    Υποθέτω πως ναι, αλλά το βλέπω λίγο δύσκολο να το κάνει χωρίς την άδεια των παραγωγών. Θα έχει ενδιαφέρον να σου απαντήσουν, θα μας λύσει απορίες

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Απόδειξε ότι είσαι άνθρωπος *